Bill Mollison overleden

bill_mollison_0111

Op zaterdag 24 september 2016 is Bill Mollison overleden. Hij was 88 jaar.

Hij was winnaar van de eerste “Right Livelihood Award” – alternatieve Nobel Prijs – in 1981. Bekend als permacultuur evangelist bracht hij het goede nieuws over de maakbare duurzame samenleving overal in de wereld. Permacultuur filosoof David Holmgren ontwikkelde samen met Bill de ideeën en principes van permacutluur en publiceerde Permaculture One – met Bill vermeldt als co-auteur. Daarna scheiden zich de wegen van de evangelist en de filosoof.

Bill was een begaafd verhalenverteller en provocateur. Zijn verhalen hebben meerdere generaties wereldverbeteraars aangesproken. Niet in het minst vanwege hun pragmatische en maakbare karakter.

We zijn Bill veel verschuldigd. “Now just get out there and do it”

Rotterzwam Groei Kit*

RotterZwamGrowkit
Aardwerk levert vanaf vandaag de Rotterzwam Grow Kit. Een emmertje en een zakje oesterzwammen broed. Alleen koffiedik toevoegen en na 4 tot 6 weken heb je de eerste oogst heerlijke oesterzwammen. Afval tover je zo om een een gezond en voedzame maaltijd.

De oesterzwammen zijn van een speciaal ras dat geen sporen maakt. Ideaal om binnen te kweken. Oesterzwammen eten graag houtstof, dus de papieren koffiefilters kan je gewoon mee in de emmer doen.

Via een speciale nieuwsbrief van Rotterzwam krijg je zes weken lang tips voor de verzorging van de zwammen.

Een Rotterzwam Grow Kit kost €13,50 per stuk. Bestellen kan per email.

Aardwerk geeft regelmatig miniworkshops met de Grow Kit waar je onder deskundige begeleiding je eerste stappen op dit culinaire avontuur kunt zetten.

*Aardwerk levert de Rotterzwam Grow Kits alleen in Eindhoven – zonder bezorgkosten.

De Vegetarische Burger

AFP PHOTO / PRESS ASSOCIATION/DAVID PARRY Moeten we het daar echt over hebben?

Nou vooruit dan…

De discussie en opwinding rond het vooruitzicht vlees op tafel te kunnen zetten zonder dat het van een compleet dier komt brengt een interessant motief van “vegetariërschap” aan het licht. Het gaat een grote groep vegetariërs niet om hun eigen gezondheid, niet om milieubelasting, niet om religieuze of filosofische bezwaren, niet om verspilling van voedsel, niet om verspilling van energie, niet om solidariteit met hongerende medemensen, maar om dierenwelzijn.

Fascinerend!

Geland op De Kleine Aarde

DKA1973Aardwerk is sinds 1 april geland op De Kleine Aarde. Terug naar de wortels van duurzame ontwikkeling in Nederland, een persoonlijke reis – in 1973/74 werkte ik daar als vrijwilliger – maar ook een nieuwe iteratie van het gedachtengoed als DKA 2.0 onder de bezielende aanvoering van Vincent Snels c.s.

In de pijplijn zitten de ontwikkeling van een permacultuurdocentenopleiding (in een pril stadium nog) en de ondersteuning van de ontwikkeling van DKA 2.0 met o.a. ontwerp voor voedselproductiesystemen voor gebruikers en catering.

Er worden ook al druk cursussen en workshops gegeven. Zo is er 26 – 28 april een Introductiecursus Permacultuur met Fransjan de Waard. Zie ook zijn nieuwe blog Thuis op Aarde.

Vrijwilligers gevraagd

Wie wil als vrijwilliger meewerken aan de herstart van de DKA voedselproductie? Graag even een mailtje met daarin wie je bent, wat je beweegt en hoeveel tijd je beschikbaar bent. Er zijn opties voor dag-vrijwilligers (uit de buurt) en mensen die voor wat langere tijd willen kamperen.

kaartje DKA

A voor Aardwerk en De Kleine Aarde

Winter Weer Gilze

Bomen besparen bemestingskosten

Onlangs verscheen een artikel in International Journal of Agricultural Sustainability met de pakkende titel: “Agricultural success from Africa: the case of fertilizer tree systems in southern Africa (Malawi, Tanzania, Mozambique, Zambia and Zimbabwe)

Boeren in zuidelijk Afrika besparen zich veel geld door het planten van vlinderbloemige bomen die met behulp van bacteriën in wortelknolletjes stikstof uit de lucht vastleggen en daarmee op natuurlijke wijze zorgen voor de bemesting van de gewassen er om heen.

Combinatieteelt zoals hier toegepast is een veel gebruikte techniek in permacultuur ontwerpen.

De auteurs (Ajayi, Oluyede Clifford; Place, Frank; Akinnifesi, Festus Kehinde; Sileshi, Gudeta Weldsesemayat) doen verslag van de uitdagingen in de Afrikaanse landbouw, zoals de uitputting van de bodemvruchtbaarheid ondanks toenemende hoeveelheden kunstmest (en bestrijdingsmiddelen), de afnemende opbrengsten en de groeiende kosten. Een verschijnsel dat we ook tegenkomen in ons eigen land. De oplossing die ze voorstellen is een bemesting bomen systeem (Fertiliser Tree System).

In Nederland zou dat ook prima toegepast kunnen worden. Naast inheemse boomsoorten als Elzen en Berken, kunnen ook exoten als Robinia worden gebruikt. De bomen bieden meteen leefruimte voor allerlei vogels en insecten die plagen in toom kunnen houden. De bomen kunnen  door snoeien ook voedsel voor vee opleveren, terwijl ook regelmatig hout geoogst (knotten) kan worden voor allerlei doeleinden. Houtsnippers kunnen bijvoorbeeld dienen als substraat voor eetbare paddestoelen en als mulch die over langere tijd de bodem beschermt, vocht vasthoudt en voedingsstoffen in de bodem brengt.

Statia: evolutie in samenvoorziening

Statia: tropisch Nederlandse verrassing in Mexicaanse houdgreep (Corelita)Statia, één van de drie nieuwe Caribisch Nederlandse ‘gemeenten’, was ooit een florerende zelfvoorzienende handelspost van de West-Indische Compagnie en de kritische schakel in het succes van de handel tussen Europa, Afrika en de Amerika’s. Op het hoogtepunt woonden er 20.000 mensen, waarvan vele ‘free blacks’ – slaven die zich vrijgekocht hadden. Er was een bloeiende landbouw, veeteelt en visserij die de bevolking comfortabel voorzag van de eerste levensbehoeften en men leefde in relatieve weelde die het eiland de bijnaam “Golden Rock” gaf.

De bevolking is ondertussen teruggelopen tot iets meer dan 3.000 mensen en men is net als veel van de rest van de wereld verleidt tot het VS model van ‘consumerism’. Statia voorziet nog slechts minimaal in de eerste levensbehoeften. Vrijwel alle producten in de winkel worden van over zee ingevoerd en de afvalberg groeit gestaag. Een perfect, zeer overzichtelijk en sprekend voorbeeld van een verstoord eco(nomisch)systeem.

Begin 2011 besloot de eilandraad tot een strategisch plan om de weg naar zelfvoorziening te herontdekken. Een enorme uitdaging, tegen de stroom in van de idealen van de moderne industriële wereldeconomie.

Enkele ondernemende Statianen staken van wal en begonnen met initiatieven aan de basis van elke economie: primaire productie. Zo zijn er ondertussen diverse initiatieven voor kleinschalige organisch/ecologische landbouw en veeteelt. Tijdens mijn bezoek in de laatste weken van september bezocht Aardwerk twee van deze bedrijfjes en de Botanical Gardens van STENAPA, de plaatselijke natuurbeschermingsorganisatie en beheerder van Statia’s natuurparken.

STENAPA vormt een brug tussen de biodiversiteit, het behoud van habitat en de kleinschalige voedselproductie. Een relatie die ook in permacultuur gewaardeerd wordt, denk maar aan de bescherming en ontwikkeling van zone 5 (wildernis). De Botanical Gardens heeft een eigen kwekerij voor inheemse planten en biedt een beschermd woongebied voor inheemse planten, dieren en andere organismen.

Congo Preserve is een initiatief van Joshua Spanner. Zijn project is gebaseerd op fruit- en notenbomen. Hoewel hij zelf niet de term ‘permacultuur’ gebruikt, komt zijn aanpak aardig in de richting van een voedselbos.

GreenBlend is een organisch tuinbouwproject van Laurens Duiveman, oorspronkelijk leraar biologie afkomstig uit Europees Nederland. Hij past methoden uit de biologische en bio-dynamische landbouw toe op zijn 4 ha.

Statia kent aanzienlijke uitdagingen. In de jaren ’90 plantte een tuinliefhebber Corellita, een klimplantje uit Mexico met mooie roze bloemen, zeer in trek bij bijen en vlinders. Decoratief en snelgroeiend. Ideaal voor een vrolijk en natuurlijk aanzien van het tuinhek. De plant ontsnapte en verstikt nu vrijwel alle inheemse plantensoorten en vernietigt daarmee ook de habitat van talloze inheemse vogels, reptielen, insecten en amfibieën.

De 'Quill' - de "Kuil" - op één na hoogste punt (vulkaan) van Nederland, vangt wolken en veroorzaakt stijgingsregensEen andere uitdaging is de beperkte hoeveelheid neerslag. Hoewel de luchtvochtigheid gemiddeld zeer hoog is en het eiland(!) omspoeld is door eindeloos veel (zout) water, valt er weinig regen. De temperatuur van de lucht ligt ruim boven het dauwpunt (temperatuur waarbij waterdamp condenseert) zowel bij dag als bij nacht, in de winter en in de zomer. De bodem is goed doorlatend zodat er zich geen permanente meren of rivieren vormen. Drinkwater komt van de weinige regen die valt en wordt voornamelijk gemaakt uit zeewater door middel van ‘reverse osmosis’ – een proces dat veel (fossiele) energie kost. Ironisch genoeg is Statia de tweede grootste haven van Nederland vanwege het gigantische olieoverslagbedrijf, NuStar een bedrijf uit de VS.

Maar wellicht de grootste uitdaging is de “verslaving” van de bevolking aan het consumenten wereldbeeld die via de supermarkt en de TV de mensen dagelijks overspoelt. Hoewel men eigenlijk beter weet, als men de eigen historie nagaat, wordt er neergekeken op zelf zorgen voor eigen voedsel. Het wordt vaak geassocieerd met ‘slavenarbeid’. Misschien een voor de handliggende associatie maar toch ook verwonderlijk omdat Statia juist van oudsher een ‘bolwerk’ was van voormalige slaven die in hard bevochten vrijheid juist op traditionele Afrikaanse kennis en vaardigheden teruggrepen om onafhankelijk en samenvoorzienend te zijn. Meer ironie?

Een Aardwerk avontuur in permacultuur dat in 2012 vorm gaat krijgen?

NatuurSUPER eindsprint

Nog een paar dagen kan je stemmen voor NatuurSUPER in de wedstrijd van “Voor de wereld van morgen.

De NatuurSUPER vult de bestemming van een braakliggend terrein tijdelijk “Groen” in met buurtbewoners. Deze tijdelijke invulling wordt gegeven vanuit de behoeften en wensen van de mensen zelf met een groene basis.

NatuurSUPER is een initiatief van Marije van der Park en een evolutie van het NatuurSUPERmarkt concept dat in 2010 in Eindhoven begon en afgelopen jaar zelfstandig verder ging met een groep enthousiaste buurtbewoners. Het NatuurSUPERmarkt concept werd in 2010 bedacht door Aardwerk (leo bakx), Bureau Marije van der Park en Studio zonder Titel (Ingrid Bal). Marije voltooide met succes haar PDC cursus bij Aardwerk in 2010.

Zie Marije van de Park en NatuurSUPER.

Stemmen op het NatuurSUPER project kan nog tot 24 september 12:00 uur. De Wereld Van Morgen is een actie van de ASN bank. De NatuurSUPER doet mee in de categorie ASN Bank Wereldprijs thema: Eerlijke handel.