Schooltuin: motor van het curriculum?

Februari, een mooie tijd om je bezig te houden met reflectie en vooruitkijken in de schooltuin. Wat ging afgelopen seizoen goed? Wat kan beter?

De schooltuin biedt allerlei mogelijkheden om kennis en vaardigheden op te doen die heel breed inzetbaar zijn. Een paar voorbeelden.

  1. Begin bij de bodem. Meten is weten. Bijvoorbeeld temperatuur, zuurgraad (pH), waterdoorlaatbaarheid. Elk van deze gegevens bieden mogelijkheden tot het oefenen van waarnemen en methodes van onderzoek maar van presenteren van resultaten in woord en beeld. Je kan ook koppelen met programmeren, meetinstrumenten en regulatiesystemen. Je kan opdrachten doen in het herkennen van allerlei organismen: bacteriën, schimmels, algen, planten, dieren welke iets kunnen zeggen over de vruchtbaarheid van de bodem. Ook hier zijn verschillende mogelijkheden voor toegepaste communicatie- en rekenvaardigheden.
  2. Plantplan maken. Dit kan aanleiding zijn voor onderzoek naar de eigenschappen en herkomst van onze voedselbronnen. Waar komt onze groente en fruitsoorten vaandaan? Hoe zijn ze verspreid in de loop van de tijd. Wat voor eisen stellen ze aan bodem, water en zon? Hoe worden ze bevrucht? Maak voor elke soort een kaart met daarop de uitkomst van je onderzoek. De kaart kan je buiten in de tuin plaatsen. Hoe maak je zoiets weerbestendig en hufter-proof?
  3. Welke soorten planten kan je bij elkaar zetten zodat ze elkaar helpen beter te groeien en plagen op een afstand te houden? Welke schimmels en insecten zijn nuttig voor de plant en hoe kan je die verleiden zich in jouw tuin te vestigen?
  4. Hoeveel compost en mulch heb je nodig voor je tuin? Bereken de oppervlakte van plandbedden en paden. Hoe dik moet de laag compost en mulch zijn? Wat is dan het volume wat je van de diverse materialen nodig hebt? Regel vervoer. Wat kost dat allemaal en wat levert het op? Denk daarbij in eerste instantie aan mensen, tijd en materialen. Wat heb je beschikbaar “in natura” en wat moet je omrekenen in geld? Waar zitten winst en verlies?

Je ziet dat je in het proces van het beheer van een schooltuin allerlei “vakken” kan terugvinden. Van rekenen en taal tot wetenschappelijk onderzoek tot succesvol ondernemen, aardrijkskunde, geschiedenis biologie, natuurkunde, scheikunde, wiskunde, diverse talen, economie. Het komt allemaal in samenhang en in een authentieke context aan de orde.

Leren op deze manier is ook zelf-evaluerend. Beheers je de competenties op goed niveau dan heb je lekker en gevarieerd eten. Maak je er niks van dan is honger niet uitgesloten. Samenwerken wordt gestimuleerd om het risico te spreiden. Samenwerken stimuleert ook leren van elkaar en kan prikkelen om meer te bereiken dan in je eentje. Een schooltuin is een plek voor sociale en persoonlijke ontwikkeling.

Aardpeeroogst

In een klein hoekje van de FLOT schooltuin hebben we afgelopen jaar een stuk of 15 biologische aardpeertjes op minder dan 2 m² geplant. Ongeveer 0,5 kg.

De aardperen groeiden tot meer dan 2 meter hoog en hebben enthousiast gebloeid deze zomer. Gisteren hebben de knollen geoogst. Eigenlijk met als doel het perkje aardperen te verplaatsen naar ons demonstratie-perceel naast de schooltuin.

De oogst is zo overvloedig, makkelijk 20kg, dat we de meeste knollen kunnen opeten en uitdelen aan anderen. Kijk dát is nog eens Return on Investment. De natuur verveelvoudigde onze investering met een factor 40. Daar kan de European Financial Stability Facility nog een puntje aan zuigen 😉 Dit is economie waar je van kan eten.

Mei/juni: FLOT tuin

Post Open Dag

De Open Dag in het kader van het Weekend van de Biodiversiteit in Tilburg was een bescheiden en gezellig succes. Studenten, docenten, bekende en onbekende vrienden ontmoette elkaar in de tuin onder het genot van een kopje vers-bereidde brandnetel-hennepsoep.

Verschillende mensen hielpen mee met de bouw van onze geïmproviseerde buitenkeuken en stapelmuurtjes voor de aardbeienplanten. We legden een perkje met De Drie Gezusters (maïs, pompoen en peulvrucht) aan.

Spiralen en cirkels

Favoriete patronen in permacultuurontwerpen zijn cirkels en spiralen. Die vinden we ook terug in het ontwerp van de FLOT PermaSchooltuin. Het centrum van de demonstratietuin is een cirkel waarop later een zitje en buitenkeuken gaan verschijnen. Daaromheen vijf dubbele spiraalpaden die elk een plantbed omsluiten. In elk plantbed wordt een andere techniek gedemonstreerd. Zo hebben we o.a. groene bodembedekkers, De Drie Gezusters en een moeras.

In de moestuin staat de spinazie er fris bij, ondanks het extreem droge weer. De spinazie is bedoeld als groenbemester en bodembedekker. Een combinatie met tuinbonen die later in het seizoen geoogst worden.

Studenten tuinieren

Bij het vak “planten op school” leren studenten van de opleiding biologie van de Fontys Lerarenopleiding Tilburg in het eerste studiejaar van docent Kitty Walravens uit eigen ervaring wat er bij komt kijken om een schooltuin aan te leggen en te gebruiken. Het doel van deze module is op het eind van het schooljaar (juli) een maaltijd te kunnen bereiden en gezamenlijk te genieten van de zelfgekweekte groenten, fruit en kruiden.

De afgelopen 6 weken hebben de studenten per groepje zelf vier planten gekozen voor hun menu en in de kas voorgetrokken. Op deze mooie lentedag werden de meeste planten buiten verspeend. Voor de zekerheid wordt een deel van de zaailingen nog even in de kas vertroeteld.

Dankzij het tuinontwerp met sheet mulching dat door derdejaars studenten Joanna enLaura (opleiding leraar biologie), Niels en Sam (opleiding leraar maatschappijleer) werd gemaakt tijdens hun Duurzaamheidsproject, is deze schooltuin nu in transitie naar een permacultuur schooltuin – PermaSchooltuin. Een potentieel model voor onderhoudsvriendelijke schooltuinen voor intensief gebruik en optimale eetbare en educatieve opbrengst.