Observationeel Leren

Functie van Leren

Wat is de functie van leren? Aanpassen, evolueren en bloeien in onze dynamische kosmos. Of meer direct: verbreiden van leven in het algemeen en voortplanten van ons individuele zelf. Altijd met open ogen en een warm hart. Koesteren van de natuur, het goede leven en goed gezelschap. Delen van de weelde die we bijdragen.

Panta Rhei

“Curriculum” -of schoolwerkplan- bestaat in deze context niet. Want dat is geen relevant concept, heeft geen relatie met de observeerbare fysieke werkelijkheid. Er is geen wedstrijd, geen start geen finish, geen route – de kenmerken en taalkundige wortels van “curriculum”.  Er is geen ander doel dan verandering, geen ander resultaat dan evolutie. Er zijn vele ervaringen en mijlpalen, veel mislukkingen en successen, ervaringen te beleven. Er is altijd ruimte voor meer mijlpalen, falen, successen en ervaringen. Er is geen reflectie behalve zelf-reflectie, geen beoordeling behalve zelf-beoordeling.

Permacultuur Educatie

Wat moeten we hiermee in permacultuur educatie, een leerlandschap met beperkte structuren, als de 72-uren toegangscursus, het diplomatraject met 10 projecten en het standaard “curriculum” van Bill Mollison’s Permaculture: A Designers Manual (1988). Er is een regelmatig terugkerende roep om standaards.

De standaard zou moeten zijn: zelf-sturende observationeel leren en zelf-ontdekking, niets zo maar aannemen op authoriteit van een ander. Het betekent ook dat er geen onderscheid is tussen docent en student. We zijn allemaal lerende mensen, met diverse uiteenlopende eigen ervaringen. Een rapportage van ervaringen in het verleden is geen enkele garantie voor resultaten in de toekomst. Rapporten en certificaten lijken dan ook niet alleen overbodig maar ook misleidend en werken mogelijk averechts door het wekken van valse verwachtingen.

Mobiele Gemeenschappen

Mobiele mensen organiseren zich in reisgezelschappen die elkaar onderweg tegen komen. Ze ontmoeten elkaar in openbare werkplaatsen, eetbaar landschap, binnen en buitenactiviteiten. Ze ondernemen gezamenlijke projecten in een vrije en open uitwisseling van mensen, ideeën en middelen.

Natuurlijk leren vindt plaats in de context van het samen leven en samen ondernemen in gemeenschap.

Strobalenteelt: permacultuur of niet?

Moestuinieren op strobalen is dat nu permacultuur of niet? Dat hangt er van af – een standaard-antwoord in permacultuur ontwerpfilosofie.

Wanneer het criterium is dat een systeem duurzaam regeneratief moet zijn, dan valt strobalenteelt al snel af. Als educatieve strategie om voedsel-soeverijniteit dichter bij stadsbewoners te brengen kan het een prima eerste stap zijn.

Het is een illusie te denken dat voedsel kweken op strobalen een duurzame invulling is voor stadslandbouw, op welke schaal dan ook.

  • Strobalen hebben een eenzijdige voedingswaarde: voornamelijk koolstof. Nu nemen planten weinig koolstof op via hun wortels. Koolstof uit de lucht wordt in de bladeren opgenomen en omgezet in suikers: de batterijen van de plant.
    Strobalen moeten geprepareerd worden door de toevoeging van essentiële voedingsstoffen en micronutriënten.
  • Strobalen als substraat, is een beperkt succes. De open structuur van stro zorgt weliswaar voor het opnemen van water, maar geeft dat water ook weer snel af aan de omgeving doordat er heel veel verdampingsoppervlak is.
    De aanleg van een permanent bevloeiingssysteem is onontbeerlijk.
  • Strobalen verteren gedurende een groeiseizoen door de toevoeging van voldoende stikstofhoudende organische materialen, water, lucht en de activiteit van microben. Strobalen vallen naar verloop van tijd uit elkaar en moeten dan vervangen worden.
  • Het doel van het kweken van voedsel heeft oogsten tot gevolg. Nutriënten worden dus afgevoerd. Meestal wordt er bij strobalenteelt geen rekening gehouden met het sluiten van de nutriënten kringloop door het terugbrengen van keukenafval, poep en plas van van de consument. Veelal omdat dat stuit op bezwaren van de perceptie van onhygiënisch en vies in de stedelijke context.
  • In de context van tijdelijk voedselkweken op vervuilde grond en braakliggende bouwgrond, is strobalenteelt een verhulling van een probleem dat daarmee gelegitimeerd wordt zonder dat het onderliggende probleem wordt opgelost.

Maar zoals gezegd strobalenteelt kan een educatief effect hebben in de zin dat het het proces van voedselkweken dicht bij huis kan brengen voor stadsbewoners. Het meeste van ons moderne voedselsysteem is verborgen voor mensen in de stad – ondertussen wereldwijd meer dan de helft van de bevolking en in stedelijke gebieden zoals Nederland zal dat percentage nog hoger liggen. Voedsel komt voor ons in beeld op het moment dat het in de supermarkt in het schap verschijnt – of op tafel in het restaurant. De afvalproducten verdwijnen uit beeld in de afvalemmer of in het toilet. Een paar strobalen in de eigen buurt kunnen een wonderbaarlijk wereld openen die tegelijkertijd respect bijbrengt voor de natuur – en de boeren op het land – en een gevoel van bevrediging en zelfvertrouwen in het vermogen voor jezelf te kunnen zorgen. Dit opent deuren naar de ontwikkeling van radicale transitie die onvermijdelijk is op weg naar een meer duurzame samenleving.

De ervaring met strobalen heeft ook lessen over de mogelijkheden en beperkingen van deze methode en kan door kritische reflectie dus leiden naar betere methoden. Van fouten maken leer je het meest!

Strobalenteelt: goed fout dus 😉